Trung tâm GDNN-GDTX huyện Sơn Động được thành lập ngày 29/8/1997 theo Quyết định số 385 ngày 29 tháng 8 năm 1997 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang. Từ năm 1997 đến nay, Trung tâm đã phát triển qua hai giai đoạn:

Giai đoạn 1: từ 29/8/1997 đến 05/6/2006, có tên là Trung tâm GDTX Sơn Động, nhiện vụ chủ yếu là dạy bổ túc văn hoá cho học sinh phổ thông, cho cán bộ và người lao động lớn tuổi ở địa phương. Công tác dạy nghề chủ yếu là hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông và liên kết mở các lớp trung cấp chuyên nghiệp cho cán bộ, người lao động trên địa bàn Sơn Động.

Giai đoạn 2: Từ 05/6/2006 đến nay, có tên là là Trung tâm GDTX-DN Sơn Động (Đến 25/11/2017 đổi tên là Trung tâm GDNN-GDTX huyện Sơn Động), Trung tâm từng bước nâng vai trò dạy nghề cho học sinh phổ thông lên song song với dạy văn hoá, tăng số lớp nghề, số học sinh học nghề, tăng số nghề, số trường liên kết đào tạo, đưa tỉ lệ học nghề từ 5,4% năm học 2008-2009 lên hơn 98% từ năm học 2013-2014 đến nay.

Sự phát triển của Trung tâm trên 20 năm qua là quá trình vươn lên, vượt qua khó khăn, để khẳng định mình. Những năm học đầu tiên, Trung tâm được học trong điều kiện còn vô cùng khó khăn, thiếu thốn. Cơ sở vật chất của Trung tâm được tiếp nhận lại từ Công ty Chế biến Lâm sản, với hai dẫy nhà cấp bốn, sân bãi gập ghềnh, lồi lõm, gạch đá ngổn ngang. Đội ngũ, tổ chức bộ máy còn rất mỏng. Số môn học hầu hết do các thầy cô ở trường Phổ thông Dân tộc nội trú Sơn Động giảng dạy.

Nhưng dưới sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT, sự lãnh đạo của Huyện ủy, UBND huyện Sơn Động, Trung tâm bắt tay xây dựng nhà trường, từng bước tăng cường cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ, xây dựng bộ máy. Tầm vóc, vị thế Trung tâm ngày càng được nâng cao và trưởng thành về mọi mặt.

1. Về công tác GDTX

                Trước khi Trung tâm GDTX được thành lập, ở Sơn Động đã có một số lớp bổ túc văn hoá bậc THPT, được mở dạy cho cán bộ, nhân dân trong huyện. Trong đó, 1 lớp đặt tại trường Thanh niên dân tộc, khóa 1988-1990, một lớp mở dạy cho cán bộ chiến sĩ công an, tại Công an huyện Sơn Động khoá 1993-1995, một lớp tại UBND huyện khoá 1994-1996, một lớp tại Sư đoàn 338 khoá 1996-1998 và một lớp tại trường cấp 2,3 Sơn Động khoá 1996-1998. Những lớp này được xem như tiền thân, mô hình của Trung tâm GDTX Sơn Động, dạy học theo chương trình bổ túc văn hoá.

Trước nhu cầu phát triển của người học, của xã hội, Đảng, Nhà nước đã có chủ trương thành lập các Trung tâm GDTX vào cuối những năm 90 của thế kỷ trước. Trung tâm GDTX Sơn Động được thành lập trong bối cảnh đó.

Năm học 1997-1998, năm học ngay sau khi thành lập, do chưa kịp chuẩn bị, do còn khó khăn thiếu thốn về cơ sở vật chất, về đội ngũ, nên Trung tâm chưa tuyển sinh được học sinh vào lớp 10. Nhưng ngay tại thời điểm đó, ở Sơn Động đã có hai lớp bổ túc văn hoá khoá 1996-1998, do Phòng GD&ĐT mở, một lớp đặt tại trường cấp 2,3 Sơn Động (nay là Trường THPT Sơn Động số 1) và một lớp mở, đặt tại Sư đoàn 338. Hai lớp này, thực chất là lớp học và khoá học đầu tiên của Trung tâm. Vì khi vừa thành lập, Trung tâm đã tiếp tục nắm vai trò quản lý, tổ chức dạy và thi tốt nghiệp cho 115 học viên. Từ năm học 1998-1999, Trung tâm bắt đầu tuyển sinh khoá học đầu tiên ở địa điểm hiện tại, có hai lớp học sinh phổ thông với 91 học sinh và một lớp cán bộ với 58 học viên. Từ năm học 1999-2000 trở đi, quy mô số lớp, số học sinh tăng dần theo vai trò, vị trí và uy tín của Trung tâm. Hai năm học đầu tiên, từ 1998 đến 2000, chỉ có từ 2 đến 4 lớp. Nhưng đến năm học 2005-2006, Trung tâm đã có 22 lớp với tổng số 1.223 học sinh, học viên. Từ các năm học từ 2013-2014 đến nay số lớp, số học sinh ổn định từ 11-12 lớp, do quy mô dân số, số học sinh THCS trong huyện giảm. Tuy nhiên, việc tuyển sinh vào lớp 10 từ năm học 2000-2001 đến năm học 2017-2018, đều đạt và vượt chỉ tiêu. Ngay trong năm  học 2017-2018, đã tuyển sinh được 200 học sinh/160 chỉ tiêu, đạt 125%.

Trên 20 năm, từ khi thành lập đến nay, đã có 21 khoá học sinh lớp 12 (kể cả  học sinh phổ thông và cán bộ), với 90 lớp, trên 4.000 học sinh, học viên ra trường, trưởng thành, tham gia, đóng góp vào các lĩnh vực, vị trí công tác xã hội, trên mọi miền đất nước.

Riêng đối với lớp cán bộ, từ năm học 1997-1998 đến năm học 2015-2016, Trung tâm đã mở được 21 lớp, có 1.207 học viên tốt nghiệp ra trường.

- Học sinh Trung tâm là đối tượng tuyển sinh mà phần lớn không đủ điểm vào các trường THPT. So với các trường THPT trong huyện Sơn Động, so với các trung tâm trong tỉnh, các em có nhận thức hạn chế hơn và khó khăn hơn. Nhưng trong những  năm học vừa qua, tham gia các kỳ thi học sinh giỏi các môn về văn hoá, giải toán trên máy tính cầm tay, học sinh Trung tâm đã đạt được 8 giải cấp tỉnh và cấp khu vực. Trong đó, tiêu biểu em Nguyễn Văn Huy - giải Nhì môn Tiếng Anh cấp tỉnh năm học 2000-2001, em Hoàng Thị Thuỷ đạt giải Nhì khu vực các tỉnh phía Bắc, giải Nhất tỉnh Bắc Giang  môn giải Toán trên máy tính cầm tay, năm học 2011-2012.

- Sự trưởng thành của học sinh, học viên còn được thể hiện trong việc nâng cao trình độ học vấn, tham gia các vị trí công tác chính trị, xã hội, hoạt động lao động sản xuất, đóng góp vào nguồn nhân lực đất nước.

Rất nhiều học viên các lớp học sinh cũng như lớp cán bộ trở thành cán bộ, công chức nhà nước. Nhiều người là giáo viên các trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT. Nhiều người là hiệu trưởng, hiệu phó các trường mầm non, tiểu học, THCS. Một số học sinh, học viên đỗ vào các trường đại học, sau đó về công tác phục vụ quê hương Sơn Động. Như cô Lã Thị Chăm học Đại học Sư phạm, hiện công tác ở Trung tâm GDNN-GDTX huyện Sơn Động, cô Lộc Thị Hương Đại học sư phạm Văn, dạy Văn ở THPT Sơn Động số 3, THPT Sơn Động số 1, anh La Văn Quế, cô Mè Thị Thảo -Bác sĩ, công tác tại Bệnh viện đa khoa Sơn Động, ….

Ở các lớp cán bộ, trong số hơn 1.200 học viên ra trường, hầu hết đã trở thành cán bộ, đảng viên, có người giữ các vị trí lãnh đạo của Đảng, chính quyền, đoàn thể ở huyện, ở các xã, thị trấn, trở thành giáo viên các bậc học THPT, THCS, tiểu học, mầm non, như đồng chí Nguyễn Hồng Luân - Nguyên Bí thư Huyện ủy Sơn Động, đồng chí Vi Hưu Mùi -Nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Động, Nguyễn Việt Ước - Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Động, Nguyễn Chí Sự - Nguyên Ủy viên Ban TV huyện ủy, Trưởng Công an huyện Sơn Động, Nguyễn Mạnh Thắng - Nguyên Giám đốc Bảo hiểm Sơn Động..., cùng hàng trăm người là Bí thư, Phó Bí thư đảng uỷ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, UBND, trưởng, phó các ban, ngành đoàn thể ở huyện, ở các xã, thị trấn trong huyện Sơn Động, và một số xã ở huyện Lục Ngạn.

Như vậy, nhiệm vụ GDTX của Trung tâm đã góp phần hoàn thiện, chuẩn hoá kiến thức cơ bản, tạo điều kiện thuận lợi, mở ra cơ hội cho các cán bộ đương chức, những cán bộ thuộc diện quy hoạch ở huyện, ở các xã, thị trấn phát triển, đảm nhận các chức trách, nhiệm vụ cao hơn. Đồng thời, Trung tâm đã giảng dạy, giáo dục hàng nghìn học sinh trở thành các công dân tốt, có tri thức, cung cấp nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

2. Về công tác dạy nghề

          

                                           Em Trần Văn Huân đạt Huy chương vàng Hội thi tay nghề ASEAN năm 2014

- Phối hợp với Phòng Giáo dục huyện tổ chức dạy, thi cấp chứng chỉ nghề phổ thông cho học sinh khối lớp 8; Dạy nghề phổ thông, thi cấp chứng chỉ cho học sinh khối lớp 11 của Trung tâm; Tư vấn, định hướng nghề nghiệp, chọn khối thi, ngành học cho học sinh lớp 12 thi lên đại học, cao đẳng, trung cấp và tham gia học nghề sau khi ra trường;

          - Nhận chỉ tiêu của Sở LĐTBXH mở các lớp dạy nghề ngắn hạn cho lao động nông thôn các  nghề như: may công nghiệp, cơ khí, sửa chữa xe máy, chăn nuôi-thú y…

          Sau khi được bổ sung nhiệm vụ Dạy nghề, từ 2006, Trung tâm đã chủ động tổ chức các hoạt động, cụ thể như:

          - Tổ chức bồi dưỡng Tin học và tiếng Anh của đội ngũ cán bộ công chức, viên chức các phòng ban huyện, cán bộ cấp xã, thị trấn và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên các bậc học học thi cấp chứng chỉ trình độ A,B; Tổ chức cho học sinh Trung tâm học thi cấp chứng chỉ trình độ A.

          - Về liên kết đào tạo trình độ trung cấp (trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp) cho học sinh Trung tâm:

Từ năm học 2007-2008, Trung tâm chủ động tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh vào học tại Trung tâm thực hiện đồng thời hai chương trình GDTX bậc THPT và trung cấp nghề. Học sinh tốt nghiệp ra trường được cấp bằng THPT và bằng trung cấp nghề, để chủ động tham gia thị trường lao động, thực hiện công tác phân luồng theo chủ trương của Đảng, Nhà nước, tiết kiệm kinh phí, thời gian. Chính vì thế, số lượng học sinh vào lớp 10 của Trung tâm được tư vấn tham gia học hai chương trình văn hóa và nghề tăng lên hàng năm. Bốn khóa học từ 2007 đến 2010, mỗi khóa chỉ có 01 lớp nghề. Từ khóa học 2011-2014 trở đi có 100% học sinh vào lớp 10 đăng ký tham gia, với số lớp nghề từ 13-15 lớp. Hiện nay tỷ lệ học nghề đạt gần hơn 98% số học sinh tham gia. Khoảng hơn 1% học sinh không học nghề là do chuyển trường từ các nơi khác đến, học sinh lưu ban, học sinh của Trung tâm bỏ học, học lại lớp 11, 12. 

Để đáp ứng nhu cầu học nghề của học sinh, Trung tâm liên kết với một số Trường nghề có uy tín, đầy đủ các điều kiện đảm bảo chất lượng như Trường CĐN Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc- Lạng Sơn, Trường CĐN Bắc Giang, Trường CĐN Kinh tế- Kỹ thuật Vinatex Nam Định, Trường Trung cấp nghề Kinh tế-Kỹ thuật Bắc Ninh, Trường Trung cấp nghề Cơ giới đường bộ Hải Dương,…. với các nghề đã đào tạo là May công nghiệp, Công nghệ hàn, Gia công và thiết kế sản phẩm mộc, Điện công nghiệp và dân dụng, Điện tử, Điện lạnh, Chăn nuôi thú y, Cơ điện nông thôn, Vận hành máy thi công nền (máy xúc, máy ủi).

Trên 10 năm tổ chức liên kết đào tạo, đã có tổng số 52 lớp nghề với gần 1.500 học sinh tham gia, đã có gần 1.000 học sinh tốt nghiệp.

Trong học nghề xuất hiện nhiều học sinh tiêu biểu, vượt khó, đạt thành tích cao trong học tập, giành được học bổng của các Trường nghề. Một số học sinh được chọn tham gia đội tuyển thi tay nghề cấp Bộ NN&PTNN, cấp quốc gia, khu vực ASEAN, thi quốc tế. Đã có 6 em đạt giải Nhất, Nhì cấp Bộ trở lên. Tiêu biểu nhất là Trần Văn Huân- xã Vĩnh An tham dự thi nghề Mộc đạt Nhất Quốc gia (2014), HCV các nước Asean (2015) và được cử tham gia thi tay nghề quốc tế tại Brazin (năm 2015); Em Đinh Hồng Phong- xã Vĩnh An tham dự thi nghề Mộc đạt giải nhất cấp Bộ, cấp Quốc gia (2018),... 

3. Về đội ngũ

                                                    Đội ngũ CBGV, nhân viên năm 2019

Trên 20 năm xây dựng và phát triển, đội ngũ CBGV của Trung tâm từng bước nâng lên, đáp ứng được đòi hỏi về trình độ và năng lực phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục của địa phương.

Trong hai năm học đầu tiên 1997-1999, số cán bộ giáo viên chỉ có từ 4-6 người là thầy Nguyễn Văn Sơn-Giám đốc, Bùi Tiến Duật -Phó Giám đốc, với các giáo viên là thầy Nguyễn Văn Thức, Nguyễn Văn Vỵ, Vũ Văn Ngũ, Nguyễn Sỹ Thế và kế toán Đỗ Văn Cường.

Từ năm học 2000-2001 trở đi, số lượng cán bộ giáo viên đã dần được bổ sung, tăng cường. Với số lượng vài CBGV ngày mới thành lập, sau 20 năm, đến nay, đã ổn định với số lượng được định biên hàng năm từ 20 đến 21 CBGV.

Tuy nhiên, số giáo viên dạy văn hóa được biên chế chỉ có 8-9 người, mỗi môn một giáo viên. Số này chỉ dạy được khoảng 1/2 - 2/3 so với số lớp, số giờ. Để bổ sung số giáo viên còn thiếu, Trung tâm phải hợp đồng các thầy cô giáo ở trường phổ thông DTNT, trường THPT Sơn Động số 1 và giáo viên mới ra trường, hoặc giáo viên nghỉ hưu. Đây là lực lượng đóng góp không nhỏ trong việc đảm bảo chương trình, dạy học, quản lý giáo dục học sinh, xây dựng, phát triển Trung tâm.

Từ một nhà trường, với đội ngũ non trẻ, năm nào cũng có sự chuyển đi-chuyển đến, ít về số lượng, Trung tâm luôn chú trọng và thường xuyên bồi dưỡng về mọi mặt: chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ. Từng bước, cán bộ giáo viên đã trưởng thành, đảm đương được nhiệm vụ, đáp ứng được yêu cầu công tác. Trên 20 năm qua, Chi bộ Trung tâm theo dõi, giúp đỡ và đã kết nạp được 20 đảng viên mới; đã cử 1 cán bộ đi học thạc sĩ quản lý, 6 cán bộ học trung cấp chính trị, cùng hàng trăm lượt cán bộ giáo viên đi học các lớp bồi dưỡng chính trị, chuyên môn nghiệp khác.

          Từ trong đội ngũ, đã có hai giáo viên được bồi dưỡng, phát triển và bổ nhiệm làm CBQL Trung tâm là đồng chí Nguyễn Sỹ Thế, đồng chí Đỗ Văn Viên. Nhiều cán bộ giáo viên nhanh chóng trưởng thành, đảm nhiệm các chức trách, nhiệm vụ như Chủ tịch Công đoàn, Bí thư Đoàn Thanh niên, Tổ trưởng chuyên môn.

          -Trên 20 năm phát triển, Trung tâm đã có hàng chục lượt cán bộ giáo viên được đạt được các danh hiệu, thành tích, được khen thưởng với nhiều hình thức khác nhau như: chiến sĩ thi đua cấp Tỉnh, cấp cơ sở, Lao động Tiên tiến xuất sắc, Công đoàn viên xuất sắc, được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, Chủ tịch UBND tỉnh  tặng Bằng khen, UBND Huyện ủy Sơn Động, Giám đốc Sở GD&ĐT, Công đoàn GD Bắc Giang, Liên Đoàn Lao động huyện Sơn Động, tặng Giấy khen. Tiêu biểu như thầy Nguyễn Văn Sơn- Nguyên Giám đốc Trung tâm được đề nghị Thủ thướng Chính phủ tặng Bằng khen, thầy Lào Văn Thuý- Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tặng Bằng khen, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang tặng Danh hiệu CSTĐ cấp tỉnh. Thầy Đỗ Văn Viên- Giám đốc Trung tâm được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tặng Bằng khen. Các  thầy Bùi Tiến Duật, cô Nông Thị Mỹ Hường, Nguyễn Duy Mạnh, Nguyễn Văn An, Phạm Thị Hải, Giáp Văn Khương, Lã Thị Chăm, đồng chí Phạm Quang Khải … được các cấp, ngành khen thưởng.

4. Về phát triển về cơ sở vật

          Sau khi thành lập đi vào hoạt động, cơ sở vật chất của Trung tâm rất khó khăn. Phòng làm việc của bộ phận hành chính, phòng học chỉ với 10 gian nhà cấp 4 cũ kỹ, xuống cấp, dột nát. Hàng loạt các vật dụng, thiết bị, bàn ghế phục vụ cho việc dạy học đều thiếu thốn, hoặc hư hỏng không sử dụng được. Khuôn viên trường chưa được quy hoạch, các công trình phụ trợ bố trí ngổn ngang, tường bao bảo vệ không có. Trung tâm tiếp lại giáp với chợ trung tâm huyện, hàng quán, người qua lại buôn bán đủ các thành phần, gần khu bãi thải, dẫn đến tình hình an ninh trật tự, tệ nạn xã hội phức tạp, ô nhiệm môi trường, ảnh hưởng không nhỏ tới các hoạt động của đơn vị.

                                                         Hình ảnh Trung tâm năm 2000

Với sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh Trung tâm, diện mạo nhà trường dần được chỉnh trang, bằng hàng loạt các hoạt động lao động sửa sang phòng học, nạo vét, xây lại bờ ao, trồng cây xanh trong khuôn viên, bổ sung bàn ghế học sinh, mua sắm máy tính phục vụ dạy học và các điều kiện làm việc của các bộ phận,…

          Được sự quan tâm của Huyện ủy, UBND huyện, Sở Giáo dục và Đào tạo và các cơ quan ban, ngành của huyện, của tỉnh, Trung tâm đã được đầu tư xây dựng nhà 2 tầng với 8 phòng học, được bổ sung đầy đủ bàn ghế học sinh, bảng từ, đảm bảo cho việc dạy học 16 lớp học 2 buổi/ngày; tiếp tục được đầu xây dựng nhà 2 tầng khu hành chính, được bổ sung các vật dụng cơ bản đáp ứng điều kiện làm việc. 

          Từ tháng 6/2006, khi được bổ sung chức năng Dạy nghề, đơn vị đã chủ động tham mưu với các cấp, xây dựng và hoàn thiện xưởng thực hành nghề (02 xưởng với diện tích 630 m2), được đầu tư mua sắm thiết bị cơ khí, 40 máy may công nghiệp, xây dựng phòng thực hành tin học với 40 máy tính để bàn, 10 máy tính xách tay, 04 máy chiếu projector ,…các thiết bị đồ dùng dạy học bước đầu được mua sắm ở các môn vật lý, hóa học, địa lý, lịch sử,....

                                                                      Khu B- Trung tâm          

Thực hiện Nghị quyết 30a của Chính phủ, Trung tâm được Huyện ủy, UBND huyện, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở LĐTBXH, Bộ GD&ĐT quan tâm chỉ đạo, đầu tư mở rộng diện tích, xây dựng bổ sung các hạng mục công trình, đầu tư mua sắm thiết bị. Cụ thể:

          - Mở rộng diện tích trên 6 nghìn m2;

          - Xây dựng nhà 9 phòng học, nhà ký túc xá 24 phòng ở, hội trường lớn gần 800 chỗ ngồi, nhà công vụ và bếp ăn tập thể.

          - Xây dựng hoàn thiện cổng chính, tường rào bao quanh, phòng bảo vệ, lát sân trường, quy hoạch khuôn viên, trồng cây xanh…

          - Được Bộ GD&ĐT đầu tư trang bị hệ thống bàn ghế hội trường lớn, phòng họp, máy tính xách tay, máy phát điện 10kwA.

                                                                      Khu A- Trung tâm

Từ một nhà trường nhỏ bé, với một tập thể cán bộ giáo viên ít ỏi, tổ chức bộ máy còn non nớt, cơ sở vật chất còn khó khăn thiếu thốn ban đầu, qua 20 năm xây dựng, củng cố, từng bước vươn lên, các thế hệ cán bộ giáo viên, học sinh đã xây đắp lên truyền thống của nhà trường với các danh hiệu, thành tích các tập thể, được đảng, nhà nước, các tổ chức ghi nhận:

- Chi bộ: 14 năm đạt “Trong sạch vững mạnh”, còn lại đạt loại “Tốt”;

          - Đơn vị: Có 8 năm từ năm học 2009-2010 đến nay, Trung tâm liên tục đạt “Tập thể tiên tiến” và năm học 2016-2017 lần đầu tiên được đạt danh hiệu “Tiến tiến xuất sắc cấp tỉnh”.

          - Công đoàn: 4 năm đạt “Vững mạnh”, trong đó, từ năm 2014 đến 2017 liên tục đạt “Vững mạnh”.

          - Đoàn Thanh niên: 12 năm đạt “Vững mạnh”, trong đó 9 năm trở lại đây liên tục đạt” “Vững mạnh”.

          Chặng đường trên 20 năm đối với một ngôi trường, với biết bao những khó khăn thử thách, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, đến nay Trung tâm đã có diện mạo mới- một cơ sở giáo dục khang trang hiện đại, rộng rãi, thu hút được nhiều học sinh, các tầng lớp cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân tham gia học tập. Điều đó khẳng định rằng, Trung tâm là điểm đến tin cậy, là địa chỉ đào tạo, bồi dưỡng có uy tín, góp phần không nhỏ cho việc đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói giảm nghèo của huyện vùng cao Sơn Động.